Młodzież a kryzys psychologiczny

2013-12-01 18:06:31

MŁODZIEŻ A KRYZYS PSYCHOLOGICZNY

Osoby w wieku dojrzewania często w trakcie rozwoju napotykają na problemy, które są często dla nich sytuacjami kryzysowymi. Problemy w domu, rozwodzący się rodzice, przemoc w szkole, alkohol, narkotyki to jedne z wielu trudności, z którymi borykają się młodzi ludzie.

Pojawiające się w ciągu życia kryzysy są czymś naturalnym i nie można ich uniknąć. Kiedy pojawia się przeszkoda uniemożliwiająca osiągnięcie celów jej konsekwencją może być kryzys. Przeszkody tej nie da się pokonać za pomocą zwyczajnych metod rozwiązywania problemów, powoduje więc ona stan dezorganizacji i zamieszania. Trudności, które wywołują kryzys wydają się nie do pokonania, a dotknięta nim osoba nie zna żadnego sposobu poradzenia sobie z nim. "Kryzys dotyczy osobistych trudności lub sytuacji, które uniemożliwiają świadome kontrolowanie własnego życia oraz odbierają ludziom zdolność sprawnego działania i funkcjonowania w rzeczywistości społecznej".

Kryzys przytłacza człowieka i zmusza człowieka do poszukiwania wsparcia, co może pomóc w samorozwoju i samorealizacji, przez co kryzys staje się okazją do rozwoju. Dzięki temu, iż kryzys staje się momentem zwrotnym, możliwa jest zmiana perspektywy życiowej, wywodząca się ze świadomości konieczności przemian dotychczasowego sposobu funkcjonowania.

Kryzys rozwija się według następujących etapów:

  • Wystąpienie sytuacji kryzysowej - normalne mechanizmy radzenia sobie z trudnościami są wystarczające do przezwyciężenia zaistniałych problemów.
  • Narastanie napięcia i dezorganizacja - możliwości człowieka do przezwyciężania sytuacji trudnych są niewystarczające.
  • Sięgnięcie do dodatkowych zasobów - na tym etapie wybrnięcie z sytuacji kryzysowej wymaga od człowieka skorzystania z dodatkowych zasobów, np. fachowych porad.
  • Usuwanie poważnych zaburzeń - ten etap może wiązać się ze skierowaniem do specjalisty, który pomoże w przezwyciężeniu poważnego zaburzenia.

Kryzys może poprzedzać wiele wydarzeń – to między innymi wypadki, aresztowanie, zmiana pracy czy szkoły, zmiana pozycji wśród rówieśników, śmierć osoby znaczącej, rozwód lub separacja, ucieczki ze szkoły lub z domu, podjęcie nauki, aborcja, choroba fizyczna, ostre napady zaburzeń psychicznych, klęski żywiołowe, problemy natury seksualnej, zmiana warunków życia, pojawienie się nowego członka rodziny, itp. , a także tzw. kryzysy rozwojowe. 

Czynnikami zwiększającymi podatność na kryzys jest brak trwałych więzi społecznych, brak lub nieumiejętność korzystania z naturalnych źródeł wsparcia, inne sytuacje kryzysowe, występowanie zaburzeń równowagi emocjonalnej, obiniżone poczucie własnej wartości, i inne.

OBJAWY: 

 

  • objawy emocjonalne - niepokój, szok, zaprzeczanie, brak poczucia bezpieczeństwa, zmęczenie, poczucie winy, poczucie utraty kontroli, żal, wściekłość, otępienie, niepewność, lęk, poczucie bezradności, depresja, panika, rozpacz, frustracja, nieprzystosowanie, oszołomienie, złość, podenerwowanie
  • objawy poznawcze - dezorientacja, zawężenie pola uwagi, kłopoty z koncentracją, spontaniczne obrazy z przeszłości, niepewność, trudność w podejmowaniu decyzji, koszmary senne;
  • objawy behawioralne - wycofanie się, zaburzenia snu, wybuchy gniewu, zmiana w aktywności, zmiana apetytu, nasilenie się zmęczenia, częste korzystanie ze zwolnień lekarskich, nadużywanie alkoholu lub leków, trudności w normalnym funkcjonowaniu, czyny antyspołeczne, częste wizyty u lekarza bez wyraźnych powodów, gniew na Boga, niechęć do wypełniania obowiązków religijnych, regresja, płacz, zmiana w sposobie komunikowania się, nadmierne zajmowanie się kryzysem i pomijanie innych obszarów życia, osłabienie wydajności w pracy, osłabione reakcje, reakcje histeryczne, podenerwowanie. 


Kryzys jest nieodłączną częścią życia, a reakcja na niego, nie jest patologią. Istotną cechą kryzysu jest fakt, iż nie jest on prostą pochodną wydarzeń zewnętrznych, a jego potencjalnym źródłem jest subiektywna interpretacja sytuacji życiowych i własnych możliwości. Kryzys wywołuje nie obiektywnie zagrażająca sytuacja, lecz ocena sytuacji jako takiej. Na jego przeżywanie mają wpływ nie tylko cechy indywidualne jednostki, ale także całe jej środowisko społeczne - rodzina, znajomi, partnerzy, instytucje, współpracownicy. 

 

W dążeniu młodego człowieka do dojrzałości pojawiają się następujące wymagania, których spełnienie pozwala na ukształtowanie się dojrzałej osobowości, a które mogą również doprowadzić do sytuacji kryzysowej:

  • konieczność zaangażowania się w jakąś dziedzinę życia (najczęstsze źródła kryzysu z tym związane to: nieumiejętność dokonania wyboru najważniejszej dziedziny życia, nieumiejętność bycia radykalnym i wybieranie "bylejakości", brak rozumienia siebie i innych);
  • postawa dialogu w kontakcie z innym człowiekiem (źródła kryzysu w tym postulacie dojrzałości to: nieumiejętność wypracowania postawy szacunku wobec drugiego człowieka, nieumiejętność doświadczania własnej wartości i godności);
  • dojrzałość emocjonalna (najczęstsze kryzysy emocjonalne to: nieumiejętność uporania się z nagromadzonymi silnymi emocjami - agresją, lękiem, zniechęceniem, poczuciem winy, doświadczanie własnej słabości, bezsilności, rozpamiętywanie własnych niepowodzeń, nieumiejętność zaakceptowania swoich ograniczeń);
  • dojrzałość filozofii życia (źródła kryzysu sensu życia to: zaniedbanie w realizowaniu centralnej wartości, odrzucenie wartości centralnych).


Młodzież w wieku dorastania oprócz kryzysów rozwojowych może przeżywać również kryzysy sytuacyjne. Wśród stresorów powodujących kryzys u dzieci i młodzieży wyodrębnia się:

  • łagodne stresory, np. zerwanie z dziewczyną lub chłopakiem, zmiana szkoły, kłótnie rodzinne,
  • umiarkowane stresory, np. narodziny rodzeństwa, przewlekłe nieporozumienia między rodzicami,
  • ciężkie stresory, np. rozwód rodziców, nieoczekiwana ciąża, przewlekła zagrażająca życiu choroba rodzica,
  • skrajne stresory, np. incydent przemocy fizycznej lub seksualnej, śmierć jednego z rodziców, powtarzająca się przemoc,
  • katastroficzne stresory, np. śmierć obojga rodziców

 

 

 

« powrót

Wyszukiwarka

Kategorie

Brak kategorii